Âkâid-İzâle Tüm Yâzılar

İmanda Şüphe Caiz Mi ?

بِسْــــــــــــــــــمِ اﷲِالرَّحْمَنِ اارَّحِيم

Bir kimsenin mümin sayılması için iman esaslarını şeksiz ve şüphesiz kabul etmesi gerekir. Kuran’ı Kerim’de müminin şüpheden sakınmasını bildiren çeşitli Ayetler vardır:

Hak, Rabbinden gelendir. Artık şüphe edenlerden olma. (Bakara, 147)

Ey Muhammed! Bu, Rabbin tarafından bir gerçektir. Sakın şüphe edenlerden olma. (Al-i İmrân, 60)

Kendilerine kitap verdiklerimiz, bu Kuran’ın senin Rabbin tarafından hak olarak indirilmiş olduğunu bilirler. Öyleyse sakın şüphe edenlerden olma. (En’âm, 114)

Eğer sana indirdiğimizden şüphe ediyorsan, senden önce indirdiğimiz kitapları okuyanlara sor. Şüphesiz ki sana Rabbin tarafından hak gelmiştir. O halde kesinlikle şüphe edenlerden olma. (Yunus, 94)

Allah’a ve Resulü’ne iman eden, sonra hiç bir zaman imanında şüpheye düşmeyen, Allah yolunda mallarıyla canlarıyla cihat eden kimseler ancak hakkıyla iman edenlerdir. Samimi olanlar da işte bunlardır. (Hucurât, 15)

İmanım var mı yok mu diye şüphe etmek küfür olur. Yani acaba imanım var mı? diye şüphe edilmez. Bundan ötürü Mâtûridiler, Elhamdulillah Müminim der. Fakat ölürken imanımızı muhafaza edebilir miyiz? diye şimdi korkmak imanlı olmanın alametidir. Bu, imanından şüphe değildir. İmanı kaybetme endişesinden meydana gelen haklı bir korkudur. Gerek ashâbdan, gerek seleften ben, İnşeAllah müminim diyenler, münâfıklıktan korktuklarından ve sonlarının ne olacağını kesin bilemediklerinden bunu söylemeyi câiz görmüşlerdir. (Bağdâdî, Usûlud’dîn, sayfa 253) Bundan ötürü Eşâriler, İnşeAllah ben müminim der.

İmam Gazali Hazretleri, İhyâ-u Ulûmiddin’de Şafilerin niye İnşeAllah dediklerini açıklarken buyuruyor ki: Ben elbette müminim, ben elbette âlimim demek kendini övmek sayılmasından korkarak İnşeAllah demişlerdir. Çünkü hikmet ehli bir zata sormuşlar, doğru olduğu halde, çirkin olan şey nedir diye, o da, doğru olarak da, kişinin kendisini övmesi çirkindir buyurmuştur.

Bir kimseye doktor musun, âlim misin diye sorulunca, doktorluğu kesin olduğu halde, sırf övünmemek için, İnşeAllah doktorum demesi yanlış olmaz.

Bir Ayet’i Kerime’de: Kendinizi tezkiye etmeyin, temize çıkarmayın, övünmeyin. (Necm, 32)

Bir Hadis’i Şerif meali de şöyledir: Alimim diyen cahildir. (Taberani)

İşte bu sebeplerden dolayı İnşeAllah müminim demişlerdir. Son nefeste de imanla ölürüm İnşeAllah anlamındadır.